Optymalizowanie systemu Windows w celu zwiększenia wydajności



Niezależnie od tego, jak szybkie i nowoczesne są komputery, gdy są nowe, wszystkie wydają się z czasem tracić na wydajności. Najnowocześniejszy komputer PC kupiony w ubiegłym roku może nie być tak dobry, jak się z początku wydawało, kiedy zostanie na nim zainstalowanych wiele aplikacji, w tym narzędzia antyszpiegowskie i antywirusowe, i jeśli użytkownik pobierze z Internetu dużo niepotrzebnej zawartości. Spowolnienie pracy komputera może następować stopniowo, tak że użytkownik nie będzie tego zauważał, aż pewnego dnia, kiedy spróbuje otworzyć program lub plik, zacznie się zastanawiać „Co się dzieje z moim komputerem?”.

Niezależnie od przyczyny jest wiele sposobów na przyspieszenie działania systemu Windows i usprawnienie komputera — nawet bez uaktualniania sprzętu. Oto kilka porad, które pomogą zoptymalizować działanie systemu Windows Vista i uzyskać większą wydajność.

Usuwanie nigdy nieużywanych programów

Wielu producentów komputerów instaluje na nowych komputerach programy, których użytkownik nie zamawiał i może ich nie chcieć. Często są to wersje próbne lub limitowane programów. Firmy zajmujące się sprzedażą oprogramowania mają nadzieję, że użytkownik wypróbuje ich produkty, uzna za przydatne, a następnie zapłaci za uaktualnienie ich do pełnych lub nowszych wersji. Jeśli jednak są one niepotrzebne, zachowanie ich na komputerze może spowolnić jego działanie, ponieważ programy te zużywają cenne zasoby pamięci i mocy obliczeniowej oraz zajmują miejsce na dysku.

Dobrze jest więc odinstalować programy, które nie będą używane. Dotyczy to wszystkich programów, z których użytkownik nie chce korzystać, zarówno zainstalowanych przez producenta, jak i samodzielnie — szczególnie programów narzędziowych, zaprojektowanych w celu ułatwienia dostrajania oraz zarządzania sprzętem i oprogramowaniem komputerowym. Programy narzędziowe, takie jak skanery wirusów, moduły oczyszczania dysku i narzędzia do wykonywania kopii zapasowych, są często włączane automatycznie przy uruchomieniu systemu. Działają w tle, więc wielu użytkowników nawet o tym nie wie.

Nawet na starszych komputerach producenci mogli zainstalować programy, których użytkownik nie zauważył lub o których zapomniał. Nigdy nie jest za późno, aby je usunąć, pozbywając się w ten sposób nieładu i odzyskując marnowane dotąd zasoby systemowe. Zdarza się, że użytkownik sądzi, że któregoś dnia skorzysta z tego oprogramowania, ale nigdy tego nie robi. Odinstaluj programy i sprawdź, czy komputer działa szybciej.

Aby zapoznać się z instrukcjami, zobacz Odinstalowywanie lub zmienianie programu.

Ograniczanie liczby programów ładowanych podczas uruchamiania systemu

Wiele programów zostało zaprojektowanych tak, aby były ładowane automatycznie podczas uruchamiania systemu Windows. Producenci oprogramowania często konfigurują swoje programy, aby były uruchamiane w tle, czego użytkownik nie widzi, i otwierały się natychmiast po kliknięciu właściwej ikony. Jest to przydatne w przypadku często używanych programów. Jeśli jednak programy te używane są rzadko lub wcale, powoduje to niepotrzebne zużywanie cennej pamięci i wydłuża czas ładowania systemu Windows.

Zdecyduj, czy program ma być ładowany w trakcie uruchamiania systemu.

Jak sprawdzić, które programy są automatycznie ładowane podczas uruchamiania systemu? Czasem jest to oczywiste, ponieważ program dodaje ikonę w obszarze powiadomień na pasku zadań. Sprawdź ten obszar, aby dowiedzieć się, czy są uruchomione programy, które nie powinny być ładowane automatycznie. Umieść kursor myszy nad każdą z ikon, aby wyświetlić nazwę programu. Pamiętaj, aby kliknąć przycisk Pokaż ukryte ikony, aby wyświetlić wszystkie ikony.

Obraz przycisku Pokaż ukryte ikony
Przycisk Pokaż ukryte ikony w obszarze powiadomień

Nawet jeśli obszar powiadomień zostanie sprawdzony, użytkownik nadal może nie wiedzieć o innych programach ładowanych automatycznie podczas uruchamiania systemu. Można je znaleźć za pomocą programu Windows Defender.

Obraz ekranu Eksplorator oprogramowania w usłudze Windows Defender
Na ekranie Eksploratora oprogramowania w programie Windows Defender widoczne są programy ładowane automatycznie podczas uruchamiania systemu Windows

Jeśli nie wiesz, czy program powinien być otwierany automatycznie podczas uruchamiania systemu, możesz wyłączyć go, uruchomić komputer ponownie, a następnie spróbować użyć tego programu. Jeśli wystąpią problemy, możesz ponownie włączyć automatyczne uruchamianie tej aplikacji.

Aby zapoznać się z instrukcjami używania programu Windows Defender do sprawdzania, jakie programy są otwierane automatycznie, zobacz Zapobieganie automatycznemu uruchamianiu programu podczas uruchamiania systemu Windows.

Uwaga

Defragmentowanie dysku twardego

Fragmentacja zmusza dysk twardy do wykonywania dodatkowej pracy, co może spowolnić działanie komputera. Funkcja Defragmentatora dysków reorganizuje pofragmentowane dane, dzięki czemu dysk twardy może wydajniej pracować. Defragmentator dysków jest uruchamiany zgodnie z harmonogramem, ale można także zdefragmentować dysk ręcznie.

Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Poprawianie wydajności przez defragmentowanie dysku twardego.

Oczyszczanie dysku twardego

Aby zmniejszyć liczbę zbędnych plików w celu zwolnienia miejsca na dysku twardym i przyspieszenia działania komputera, należy użyć funkcji Oczyszczanie dysku. Usuwa ona pliki tymczasowe, opróżnia kosz oraz usuwa różnego typu pliki systemowe i inne elementy, które nie są już potrzebne. Aby uzyskać instrukcje krok po kroku, zobacz Usuwanie plików przy użyciu programu Oczyszczanie dysku.

Uruchamianie mniejszej liczby programów jednocześnie

Czasem zmiana sposobu korzystania z komputera może mieć duży wpływ na jego wydajność. Jeśli należysz do użytkowników, którzy mają otwartych osiem programów i kilkanaście okien przeglądarki naraz — wszystko to podczas rozmowy ze znajomymi przy użyciu wiadomości błyskawicznych — nie możesz się dziwić, że komputer działa wolno. Otwieranie wielu okien wiadomości e‑mail naraz również może zużywać pamięć.

Jeśli komputer zacznie pracować wolniej, zastanów się, czy naprawdę musisz mieć tyle programów i okien otwartych w tym samym czasie. Znajdź lepszy sposób na pamiętanie o wysyłaniu wiadomości e‑mail niż niezamykanie okien.

Wyłączanie efektów wizualnych

Jeśli system Windows działa wolno, można to zmienić, wyłączając część efektów wizualnych. Wszystko sprowadza się wyboru między wyglądem a wydajnością. Wolisz, żeby system Windows działał szybciej, czy lepiej wyglądał? Jeśli komputer jest wystarczająco szybki, nie musisz wybierać, ale jeśli ledwo spełnia wymagania systemu Windows Vista, dobrze jest wyłączyć zaawansowane efekty wizualne.

Możesz wybrać poszczególne efekty do wyłączenia lub pozwolić, aby określił je system Windows. Jest 20 efektów wizualnych, które można kontrolować, np. przezroczystość, sposób otwierania i zamykania menu oraz wyświetlanie cieni.

Obraz okna dialogowego Opcje wydajności
W oknie dialogowym Opcje wydajności można włączyć lub wyłączyć do 20 efektów wizualnych

Aby dostosować wszystkie efekty wizualne w celu uzyskania jak najwyższej wydajności:

  1. Otwórz aplet Informacje wydajności i narzędzia, klikając przycisk StartObraz przycisku Start, klikając kolejno polecenia Panel sterowania, System i konserwacja, a następnie klikając polecenie Informacje wydajności i narzędzia.

  2. Kliknij opcję Dostosuj efekty wizualne. Wymagane uprawnienia administratora Jeśli zostanie wyświetlony monit o hasło administratora lub potwierdzenie, wpisz hasło lub potwierdź.

  3. Kliknij kartę Efekty wizualne, wybierz opcję Dopasuj dla uzyskania najlepszej wydajności, a następnie kliknij przycisk OK. (Mniej radykalna opcja to Niech system Windows wybierze najlepsze ustawienia).

Regularne ponowne uruchamianie komputera

Ta porada jest prosta. Uruchamiaj komputer ponownie co najmniej raz w tygodniu, szczególnie jeśli intensywnie z niego korzystasz. Ponowne uruchomienie komputera to dobry sposób na oczyszczenie pamięci i upewnienie się, że błędne procesy i usługi zostaną wyłączone.

Ponowne uruchomienie komputera powoduje zamknięcie wszystkich działających programów. Dotyczy to nie tylko programów widocznych na pasku zadań, ale także dziesiątek usług, które mogły zostać uruchomione przez różne programy, ale nie zostały zatrzymane. Ponowne uruchomienie komputera może rozwiązać problemy, których przyczynę trudno wskazać.

Jeśli uważasz, że zamykanie wszystkich otwartych programów, wiadomości e‑mail i witryn sieci Web w celu ponownego uruchomienia komputera jest kłopotliwe, prawdopodobnie oznacza to, że jednak należy to zrobić. Im więcej otwartych aplikacji i im dłużej one działają, tym większa szansa, że komputer będzie pracować wolniej i ostatecznie zacznie brakować zasobów pamięci do przetworzenia wszystkich zadań.

Dodanie większej ilości pamięci

Niniejsze informacje nie są sugerują zakupu sprzętu, który przyspieszyłby pracę komputera. Niemniej żadna dyskusja na temat szybszego działania systemu Windows nie byłaby pełna, jeśli nie zostanie wspomniane o tym, że należy rozważyć możliwość dodania modułów pamięci.

Jeśli komputer z systemem Windows Vista wydaje się działać zbyt wolno, zazwyczaj jest to spowodowane zbyt małą ilością dostępnej pamięci. Najpewniejszym sposobem rozwiązania tego problemu jest dodanie kolejnych modułów.

System Windows Vista może być uruchamiany na komputerze z 512 MB pamięci o dostępie losowym (RAM), ale działa lepiej, gdy komputer wyposażony jest w 1 GB pamięci. Optymalną wydajność można uzyskać przy co najmniej 2 GB.

Jeśli już zdejmujesz obudowę komputera, równie dobrze możesz włożyć moduły pamięci o łącznej pojemności 2 GB. Jest to szczególnie zalecane, jeśli otwierasz kilkanaście wiadomości e‑mail, dziesięć okien przeglądarki i sześć innych programów naraz, korzystając jednocześnie z wiadomości błyskawicznych.

Inną możliwość zwiększenia ilości pamięci zapewnia korzystanie z funkcji ReadyBoost systemu Windows. Umożliwia ona używanie miejsca na urządzeniach nośników wymiennych, takich jak dyski flash USB, w celu przyspieszenia działania komputera. Łatwiej podłączyć dysk flash do portu USB komputera, niż otworzyć obudowę i włożyć moduły pamięci do gniazd w płycie głównej. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Korzystanie z pamięci urządzenia magazynującego w celu przyspieszenia pracy komputera.

Sprawdzanie, czy na komputerze nie ma wirusów i programów szpiegowskich

Jeśli komputer działa wolno, jedną z bardziej kłopotliwych przyczyn może być zainfekowanie wirusem lub programem szpiegowskim. Problem ten nie jest szczególnie powszechny, ale należy go rozważyć. Zanim zaczniesz się martwić, sprawdź komputer za pomocą programów antyszpiegowskich i antywirusowych.

Typowym objawem działania wirusa jest wydajność komputera dużo niższa od normalnej. Do innych oznak należą wyświetlane nieoczekiwanie komunikaty, automatyczne uruchamianie się programów lub dźwięk bez przerwy działającego dysku twardego.

Programy szpiegowskie są instalowane, zwykle bez wiedzy użytkownika, w celu sprawdzania jego aktywności w Internecie. Można sprawdzić, czy są zainstalowane na komputerze. Użyj w tym celu programu Windows Defender lub innych aplikacji antyszpiegowskich. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Jak stwierdzić, że komputer jest zainfekowany programami szpiegowskimi.

Najlepszym sposobem na obronę przez wirusami jest zapobieganie. Należy pamiętać o tym, żeby oprogramowanie antywirusowe było uruchomione i aktualne. Jednak nawet jeśli podejmiesz odpowiednie środki ostrożności, komputer wciąż może zostać zainfekowany. Aby uzyskać więcej informacji, zobacz Jak stwierdzić, że na komputerze jest wirus?

Sprawdzanie szybkości działania komputera

Jeśli zastosujesz się do podanych tu porad, a komputer nadal działa zbyt wolno, konieczny może być zakup nowego komputera lub uaktualnienie niektórych elementów sprzętowych. Rozważ kupno nowego dysku twardego, szybszej karty graficznej lub dodatkowej pamięci. Nie trzeba jednak zgadywać, jak szybko działa komputer. W systemie Windows można to sprawdzić za pomocą narzędzia Indeks wydajności systemu Windows.

Indeks wydajności systemu Windows ocenia pięć głównych składników komputera i podaje wynik dla każdego z nich oraz ogólny wynik podstawowy. Wynik podstawowy jest tak wysoki, jak wynik cząstkowy najmniej wydajnego składnika.

Obecnie wyniki podstawowe należą do zakresu od 1 do 5,9. (Nie osiągnięto jeszcze wyniku 6,0 ani wyższego. Mimo to firma Microsoft planuje rozszerzenie skali ocen w związku z tym, że produkowany jest coraz lepszy sprzęt). Jeśli wynik komputera jest niższy niż 2 lub 3, prawdopodobnie przyszedł czas na rozważenie zakupu nowego sprzętu. Decyzja taka zależy m.in. od zadań wykonywanych na komputerze.

Aby uzyskać więcej informacji na temat Indeksu wydajności systemu Windows, zobacz Poznanie i zwiększenie wydajności komputera w systemie Windows Vista.

Wyłączenie niepotrzebnych usług

To najbardziej zaawansowana technicznie ze wszystkich porad. Jeśli nie chcesz zajmować się zaawansowaną lub złożoną konfiguracją, możesz pominąć te informacje.

W systemie Windows jest ponad 100 usług pracujących niezauważalnie w tle o takich nazwach, jak agent ochrony dostępu do sieci i wykrywanie sprzętu powłoki. Są one zazwyczaj uruchamiane przy włączaniu komputera i działają do momentu, kiedy zostanie on wyłączony. Niektórych bezpiecznych usług firmy Microsoft nie można wyłączyć, ale inne tak. Wielu dostawców oprogramowania instaluje też własne usługi. Część z nich można wyłączyć w celu zachowania zasobów pamięci i mocy obliczeniowej procesora.

Nie należy wyłączać usługi, jeśli nie wiadomo do czego służy i czy nie jest potrzebna. Opisywanie przeznaczenia poszczególnych usług w systemie Windows wychodzi poza zakres tego artykułu, ale wiele informacji na ten temat można znaleźć w różnych witrynach sieci Web.

Omówienie przygotowane przez firmę Microsoft (dokument programu Microsoft Word) można pobrać z witryny sieci Web Usługi w systemie Windows Vista.

Zawsze można coś zrobić

Jeśli komputer działa bardzo wolno, można zrobić wiele, aby wskazać problemy i zmienić ten stan. Aby uzyskać dodatkowe porady, zobacz Sposoby poprawienia wydajności komputera.

Nie zakładaj, że musisz siedzieć i czekać, aż programy otworzą się i poszczególne zadania zostaną ukończone. Dzięki powyższym poradom możesz zmienić żółwia w zająca — lub przynajmniej w szybszego żółwia.