Niezależnie od tego, czy piszesz list, czy przeprowadzasz obliczenia na liczbach, klawiatura jest głównym urządzeniem służącym do wprowadzania informacji do komputera. Czy wiesz, że za pomocą klawiatury można także sterować komputerem? Wystarczy nauczyć się kilku prostych poleceń klawiaturowych (instrukcji dla komputera), a praca stanie się wydajniejsza. Ten artykuł zawiera podstawowe informacje dotyczące operacji wykonywanych przy użyciu klawiatury i umożliwia zapoznanie się z poleceniami klawiaturowymi.

Organizacja klawiszy

Klawisze na klawiaturze można podzielić na kilka grup w zależności od ich funkcji:

  • Klawiatura alfanumeryczna. Na tych klawiszach znajdują się takie same litery, cyfry, znaki interpunkcyjne i symbole, jak na tradycyjnej maszynie do pisania.

  • Klawisze kontrolne. Te klawisze są używane osobno lub w połączeniu z innymi klawiszami w celu wykonywania określonych akcji. Najczęściej używanymi klawiszami kontrolnymi są klawisze Ctrl, Alt, logo WindowsObraz klawisza logo systemu Windows i Esc.
  • Klawisze funkcyjne. Klawisze funkcyjne służą do wykonywania określonych zadań. Są oznaczone symbolami F1, F2, F3 - aż do F12. Funkcje tych klawiszy różnią się w zależności od programu.

  • Klawisze nawigacyjne. Te klawisze służą do poruszania się po dokumentach lub stronach sieci Web oraz do edytowania tekstu. Do tej grupy należą: klawisze strzałek, a także klawisze Home, End, Page Up, Page Down, Delete oraz Insert.

  • Klawiatura numeryczna. Klawiatura numeryczna jest przydatna do szybkiego wpisywania cyfr. Klawisze są pogrupowane w postaci bloku, tak jak w konwencjonalnym kalkulatorze lub urządzeniach obliczeniowych.

Na poniższej ilustracji przedstawiono sposób rozmieszczenia klawiszy na typowej klawiaturze. Układ klawiatury użytkownika może być inny.

Obraz klawiatury przedstawiający różne typy klawiszy
Sposób rozmieszczenia klawiszy na klawiaturze

Wpisywanie tekstu

Przy każdym wpisywaniu tekstu w programie, wiadomości e‑mail lub polu tekstowym jest widoczna migająca pionowa linia (Obraz kursora). Ta linia to kursor nazywany także punktem wstawiania. Wskazuje on miejsce, w którym pojawi się nowo wpisywany tekst. Kursor można przenieść, klikając za pomocą myszy odpowiednie miejsce w dokumencie lub używając do tego celu klawiszy nawigacyjnych (zobacz sekcję „Korzystanie z klawiszy nawigacyjnych” w tym artykule).

Oprócz klawiszy liter, cyfr, znaków interpunkcyjnych i symboli klawiatura zawiera także klawisze Shift, Caps Lock, Tab, Enter, Spacja i Backspace.

Nazwa klawisza
Zastosowanie

Shift

Naciśnij klawisz Shift w połączeniu z literą, aby wpisać wielką literę. Naciśnij klawisz Shift w połączeniu z innym klawiszem, aby wpisać symbol pokazany w górnej części tego klawisza.

Caps Lock

Naciśnij klawisz Caps Lock, aby wszystkie wpisywane litery były wielkimi literami. Naciśnij klawisz Caps Lock ponownie, aby wyłączyć tę funkcję. Na klawiaturze może znajdować się dioda wskazująca, czy klawisz Caps Lock jest włączony.

Tab

Naciśnij klawisz Tab, aby przesunąć kursor o kilka spacji do przodu. Naciskając klawisz Tab, można też przejść do następnego pola tekstowego w formularzu.

Enter

Naciśnij klawisz Enter, aby przenieść kursor do początku następnego wiersza. Naciśnięcie klawisza Enter w oknie dialogowym powoduje wybranie wyróżnionego przycisku.

Spacja

Naciśnij klawisz Spacja, aby przesunąć kursor o jedną spację do przodu.

Backspace

Naciśnij klawisz Backspace, aby usunąć znak znajdujący się przed kursorem lub zaznaczony tekst.

Korzystanie ze skrótów klawiaturowych

Skróty klawiaturowe umożliwiają wykonywanie akcji za pomocą klawiatury. Są nazywane skrótami, ponieważ pomagają szybciej wykonywać różne czynności. W rzeczywistości prawie każda akcja lub polecenie, które można wykonać za pomocą myszy, można wykonać szybciej za pomocą jednego lub kilku klawiszy na klawiaturze.

W tematach Pomocy znak plus (+) między dwoma lub więcej klawiszami wskazuje, że należy nacisnąć kombinację klawiszy. Na przykład Ctrl+A oznacza, że należy nacisnąć i przytrzymać wciśnięty klawisz Ctrl, a następnie nacisnąć klawisz A. Z kolei Ctrl+Shift+A oznacza, że należy nacisnąć i przytrzymać wciśnięte klawisze Ctrl i Shift, a następnie nacisnąć klawisz A.

Znajdowanie skrótów do programów

W większości programów różne operacje można wykonywać za pomocą klawiatury. Aby sprawdzić, którym poleceniom odpowiadają skróty klawiaturowe, należy otworzyć menu. Skróty (jeśli są dostępne) są wyświetlane obok elementów menu.

Obraz menu Edycja w Notatniku z widocznymi skrótami klawiaturowymi obok poleceń menu
Skróty klawiaturowe są wyświetlane obok elementów menu.

Wybieranie menu, poleceń i opcji

Za pomocą klawiatury można otwierać menu i wybierać polecenia oraz inne opcje. W programie, który ma menu z podkreślonymi literami, naciśnij klawisz Alt i klawisz odpowiadający podkreślonej literze, aby otworzyć odpowiednie menu. Aby wybrać określone polecenie, należy nacisnąć klawisz odpowiadający podkreślonej literze w tym elemencie menu. W przypadku programów, w których jest używana wstążka, takich jak Paint i WordPad, naciśnięcie klawisza Alt powoduje, że litera, której klawisz można nacisnąć, pojawia się na elemencie (a nie jest podkreślana).

Obraz menu programu Paint z widocznymi podkreślonymi literami w poleceniach menu
Naciśnij klawisze Alt+P, aby otworzyć menu Plik, a następnie naciśnij klawisz D, aby wybrać polecenie Drukuj.

Ta procedura działa także w oknach dialogowych. Podkreślona litera dołączona do opcji w oknie dialogowym oznacza, że naciśnięcie klawisza Alt i klawisza odpowiadającego tej literze spowoduje wybranie danej opcji.

Przydatne skróty

W tabeli poniżej przedstawiono najbardziej przydatne skróty klawiaturowe. Aby uzyskać bardziej szczegółową listę, zobacz temat Skróty klawiaturowe.

Klawisze
Funkcja
Windows Klawisz logo Obraz klawisza logo systemu Windows

Otwarcie menu Start

Alt+Tab

Przełączanie między otwartymi programami lub oknami

Alt+F4

Zamknięcie aktywnego elementu lub zakończenie pracy z aktywnym programem

Ctrl+S

Zapisanie bieżącego pliku lub dokumentu (działa w większości programów)

Ctrl+C

Skopiowanie zaznaczonego elementu

Ctrl+X

Wycięcie zaznaczonego elementu

Ctrl+V

Wklejenie zaznaczonego elementu

Ctrl+Z

Cofnięcie akcji

Ctrl+A

Zaznaczenie wszystkich elementów w dokumencie lub oknie

F1

Wyświetlenie Pomocy programu lub systemu Windows

Klawisz logo WindowsObraz klawisza logo systemu Windows+F1

Wyświetlenie Pomocy i obsługi technicznej systemu Windows

Esc

Anulowanie bieżącego zadania

Klawisz aplikacji Obraz klawisza aplikacji

Otwarcie menu poleceń powiązanych z wyborem w programie. Odpowiednik kliknięcia prawym przyciskiem myszy wybranego elementu.

Korzystanie z klawiszy nawigacyjnych

Klawisze nawigacyjne umożliwiają przenoszenie kursora, nawigowanie w dokumentach lub na stronach sieci Web oraz edytowanie tekstu. W poniższej tabeli przedstawiono niektóre typowe funkcje tych klawiszy.

Klawisze
Funkcja

Strzałka w lewo, strzałka w prawo, strzałka w górę lub strzałka w dół

Przeniesienie kursora lub zaznaczenia o jedną spację lub wiersz w kierunku wskazywanym przez strzałkę bądź przewinięcie strony sieci Web w kierunku wskazywanym przez strzałkę.

Home

Przeniesienie kursora do początku wiersza lub przejście do góry strony sieci Web

End

Przeniesienie kursora do końca wiersza lub przejście na dół strony sieci Web

Ctrl+Home

Przejście do początku dokumentu

Ctrl+End

Przejście do końca dokumentu

Page Up

Przeniesienie kursora lub przejście o jedną stronę w górę

Page Down

Przeniesienie kursora lub przejście o jedną stronę w dół

Delete

Usunięcie znaku znajdującego się po kursorze lub zaznaczonego tekstu; w systemie Windows usunięcie zaznaczonego elementu i przeniesienie go do Kosza

Insert

Włączenie lub wyłączenie trybu wstawiania. Gdy tryb wstawiania jest wyłączony, wpisywany tekst jest wstawiany w punkcie umieszczenia kursora. Gdy tryb wstawiania jest włączony, wpisywany tekst zastępuje istniejące znaki.

Korzystanie z klawiatury numerycznej

Na klawiaturze numerycznej znajdują się liczby od 0 do 9, operatory arytmetyczne + (dodawanie), - (odejmowanie), * (mnożenie) i / (dzielenie) oraz separator dziesiętny, tak jak w kalkulatorze lub urządzeniach obliczeniowych. Te znaki są zdublowane w innych miejscach na klawiaturze, ale układ klawiatury numerycznej umożliwia szybkie wprowadzanie jedną ręką danych numerycznych lub operacji matematycznych.

Obraz klawiatury numerycznej
Klawiatura numeryczna

Aby można było wpisywać cyfry przy użyciu klawiatury numerycznej, należy nacisnąć klawisz Num Lock. Na większości klawiatur znajduje się dioda wskazująca, czy klawisz Num Lock jest włączony. Gdy klawisz Num Lock jest wyłączony, klawisze numeryczne pełnią funkcję drugiego zestawu klawiszy nawigacyjnych (funkcje te są nadrukowane na klawiszach obok liczb lub symboli).

Klawiatura numeryczna może służyć do wykonywania prostych obliczeń za pomocą programu Kalkulator.

Korzystanie z programu Kalkulator za pomocą klawiatury numerycznej

  1. Otwórz Kalkulator, klikając przycisk StartObraz przycisku Start. W polu wyszukiwania wpisz Kalkulator, a następnie na liście wyników kliknij pozycję Kalkulator.

  2. Sprawdź, czy dioda klawisza Num Lock świeci. Jeśli nie, naciśnij klawisz Num Lock.

  3. Korzystając z klawiatury numerycznej, wpisz pierwszą liczbę obliczenia.

  4. Naciśnij klawisze +, aby dodać, -, aby odjąć, *, aby pomnożyć lub /, aby podzielić.

  5. Wprowadź drugą liczbę.

  6. Naciśnij klawisz Enter, aby wykonać obliczenie.

Trzy dodatkowe klawisze

Dotychczas zostały omówione prawie wszystkie zazwyczaj używane klawisze. Dla zainteresowanych użytkowników poniżej przedstawiono trzy najbardziej tajemnicze klawisze: PrtScn, Scroll Lock i Pause/Break.

PrtScn (lub Print Screen)

Dawniej ten klawisz służył do przesyłania do drukarki tekstu wyświetlanego aktualnie na ekranie. Dzisiaj naciśnięcie klawisza PrtScn powoduje przechwycenie całego ekranu (utworzenie „zrzutu ekranu”) i skopiowanie go do Schowka w pamięci komputera. Taki obraz można następnie wkleić (Ctrl+V) do programu Microsoft Paint lub innego programu, a następnie wydrukować.

Jeszcze bardziej tajemnicze jest polecenie SYS RQ, które na niektórych klawiaturach znajduje się na tym samym klawiszu co polecenie PrtScn. Polecenie SYS RQ miało odpowiadać kiedyś za „żądanie systemowe”, ale to polecenie jest nieaktywne w systemie Windows.

Aby uzyskać więcej informacji o klawiszu Print Screen, zobacz temat Przechwytywanie ekranu (drukowanie zawartości ekranu).

Porada

  • Aby przechwycić obraz tylko aktywnego okna, a nie całego ekranu, należy nacisnąć klawisze Alt+PrtScn.

ScrLk (lub Scroll Lock)

W większości programów naciśnięcie klawisza Scroll Lock nie ma wpływu na system. W kilku programach naciśnięcie klawisza Scroll Lock powoduje zmianę zachowania klawiszy strzałek oraz klawiszy Page Up i Page Down. Naciśnięcie tych klawiszy powoduje, że dokument jest przewijany bez zmiany pozycji kursora lub zaznaczenia. Na klawiaturze może znajdować się dioda wskazująca, czy klawisz Scroll Lock jest włączony.

Pause/Break

Ten klawisz jest używany rzadko. W niektórych starszych programach naciśnięcie tego klawisza powodowało wstrzymanie działania programu, a w połączeniu z klawiszem Ctrl - zatrzymanie działania tego programu.

Inne klawisze

Niektóre nowoczesne klawiatury zawierają „klawisze dostępu” lub klawisze umożliwiające uzyskanie dostępu do programów, plików lub poleceń za pomocą pojedynczego naciśnięcia klawisza. Inne modele zawierają elementy do regulacji głośności, kółka przewijania, kółka powiększania oraz inne gadżety. Aby uzyskać szczegółowe informacje o tych funkcjach, należy zapoznać się z informacjami dostarczonymi razem z klawiaturą lub komputerem albo przejść do witryny sieci Web producenta.

Porady dotyczące bezpiecznego używania klawiatury

Prawidłowe korzystanie z klawiatury może pomóc w uniknięciu bólu w nadgarstkach, dłoniach i ramionach lub ich uszkodzenia, szczególnie podczas długotrwałego korzystania z komputera. Poniżej znajdują się porady ułatwiające uniknięcie problemów:

  • Umieść klawiaturę na poziomie łokci. Ramiona powinny spoczywać rozluźnione wzdłuż boków ciała.

  • Umieść klawiaturę naprzeciw siebie. Jeśli klawiatura ma blok numeryczny, za punkt środkowania może posłużyć klawisz spacji.

  • Rozpocznij wpisywanie znaków, trzymając dłonie i nadgarstki nad klawiaturą, tak aby najbardziej oddalone klawisze znalazły się w zasięgu przedramienia i nie trzeba było rozciągać palców.

  • Staraj się nie opierać dłoni ani nadgarstków na żadnej powierzchni podczas pisania. Jeśli klawiatura jest wyposażona w podpórkę na dłonie, używaj jej tylko w trakcie przerw w pisaniu.

  • Pisząc, naciskaj lekko klawisze i trzymaj nadgarstki wyprostowane.

  • W czasie przerw w pisaniu rozluźnij ramiona i dłonie.

  • Podczas pracy z komputerem rób krótkie przerwy co 15 do 20 minut.

Aby uzyskać więcej informacji o innych elementach komputera, zobacz temat Elementy komputera.