Menüleri, düğmeleri, çubukları ve kutuları kullanma

Programların çoğunda, programla çalışmak için kullandığınız düzinelerce, hatta yüzlerce komut (eylem) bulunur. Bu komutların çoğu menüler altında düzenlenir. Program menüsü bir restoran menüsüne benzer şekilde size bir seçenekler listesi gösterir. Ekranda karışıklığı önlemek için, başlık çubuğunun hemen altında bulunan menü çubuğu'ndaki başlıklarına tıklatıncaya kadar menüler gizli kalır. Örneğin, Paint'in menü çubuğundaki "Görüntü" tıklatıldığında Görüntü menüsü gösterilir.

Menü çubuğunda bir sözcük tıklatıldığında bir menü açılır

Menüde listelenen komutlardan birini seçmek için tıklatın. Bazen, daha fazla seçenek belirleyebileceğiniz bir iletişim kutusu görünür. Resimdeki Kırp komutunda olduğu gibi, bir komut kullanılamıyor ve tıklatılamıyorsa gri renkte gösterilir.

Bazı menü öğeleri komut değildir. Diğer menüleri açarlar. Aşağıdaki resimde, "Yakınlaştır" üzerine gelindiğinde bir alt menü açılır. Alt menüdeki "Özel" öğesinin üzerine gelindiğinde başka bir alt menü açılır.

Bazı menü komutları alt menüler açar

İstediğiniz komutu göremezseniz, başka bir menüye bakmayı deneyin. Fare işaretçinizi menü çubuğu üzerinde hareket ettirdiğinizde, menüler otomatik olarak açılır, menü çubuğunu yeniden tıklatmanız gerekmez. Hiçbir komut seçmeden menüyü kapatmak için, menü çubuğunu ya da pencerenin herhangi bir başka bölümünü tıklatın.

Tüm menü denetimleri benzer olmadığından ya da menü çubuğunda bile görünmediğinden, menüleri tanımak her zaman kolay değildir. O halde, menüleri nasıl fark edebilirsiniz? Bir sözcük veya resim yanında bir ok gördüğünüzde, büyük olasılıkla bir menü denetimine bakıyorsunuzdur. Bazı örnekler aşağıdadır:

Menü denetimleri örnekleri

İpuçları

• Bir komutun klavye kısayolu varsa komutun yanında gösterilir.

• Fareniz yerine klavyenizi kullanarak menüleri kullanabilirsiniz. Bkz. Klavyenizi kullanma.

Bir belge, web sayfası ya da resim penceresinin boyutlarını aşarsa, o anda görüntülenmeyen bilgileri görmenizi sağlamak için kaydırma çubukları görünür. Aşağıdaki resimde bir kaydırma çubuğunun bölümleri gösterilmektedir.

Yatay ve dikey kaydırma çubukları

Kaydırma çubuğunu kullanmak için:

• Pencere içeriklerini küçük adımlarla yukarı veya aşağı kaydırmak için yukarı ya da aşağı kaydırma çubuklarını tıklatın. Sürekli olarak kaydırmak için fare düğmesini aşağıda basılı tutun.

• Bir sayfa yukarı veya aşağı kaydırmak için kaydırma kutusunun üstünde veya altında kaydırma çubuğunun bir boş alanını tıklatın.

• Pencereyi kaydırmak istediğiniz yönde kaydırma kutusunu aşağı, yukarı, sola veya sağa sürükleyin.

İpucu

Farenizin bir kaydırma tekerleği varsa, belgelerinizi ve web sayfalarınızı kaydırmak için kullanabilirsiniz. Aşağı kaydırmak için tekerleği geriye doğru (size doğru) döndürün. Yukarı kaydırmak için tekerleği ileriye doğru (sizden uzağa) döndürün.

Komut düğmesi, tıklattığınızda bir komut gerçekleştirir (bir şeyin olmasını sağlar). Komut düğmelerini sıklıkla bir görevi tamamlamak için seçenekler içeren küçük pencereler olan iletişim kutusularında görürsünüz. Örneğin, bir Paint resmini kaydetmeden kapatırsanız, bunun gibi bir iletişim kutusu görebilirsiniz:

Üç düğmeli iletişim kutusu

Resmi kapatmak için, önce Evet ya da Hayır düğmesini tıklatmanız gerekir. Evet'i tıklattığınızda resim ve yaptığınız tüm değişiklikler kaydedilir. Hayır'ı tıklattığınızda resim silinir ve yaptığınız tüm değişiklikler atılır. İptal'i tıklattığınızda iletişim kutusu kapatılır ve programa geri dönersiniz.

İpucu

ENTER tuşuna basmak seçilen (çerçevelenen) bir komut düğmesini tıklatmakla aynı şeyi yapar.

İletişim kutuları dışındayken komut düğmeleri çeşitli görünümlerde olduklarından, bazen bir düğmenin ne olup olmadığını anlamak zor olur. Örneğin, komut düğmeleri çoğunlukla herhangi bir metin veya dikdörtgen çerçeve içermeyen küçük simgeler (resimler) olarak görünürler. Aşağıdaki resimde, çeşitli komut düğmeleri gösterilmektedir:

Komut düğmeleri örnekleri

Bir öğenin komut düğmesi olup olmadığını belirlemenin en güvenilir yolu işaretçinizi üzerinde bekletmektir. "Aydınlanarak" bir dikdörtgenle çerçevelenirse, düğmeyi bulmuşsunuzdur. Ayrıca, düğmelerin çoğu üzerlerine geldiğinizde işlevleriyle ilgili bazı metinler gösterir:

Bir düğmenin üzerine gelindiğinde genellikle ilgili metin gösterilir

Üzerine geldiğinizde, düğme iki bölüm olursa bir ayırma düğmesi bulmuşsunuzdur. Oklar tıklatıldığında daha fazla seçeneğe sahip bir menü açılırken, düğmenin ana bölümü tıklatıldığında bir komut gerçekleştirilir.

Ayırma düğmeleri üzerine geldiğinizde iki bölüme ayrılır

Seçenek düğmeleri, iki ya da daha fazla seçenek arasından bir seçim yapmanızı sağlar. Genellikle iletişim kutularında görünürler. Aşağıdaki resimde üç seçenek düğmesi gösterilmektedir. "Dikey çevir" seçeneği seçili.

Düğme tıklatıldığında seçenek belirlenir

Bir seçenek belirlemek için, düğmelerden birini tıklatın. Yalnızca bir seçenek belirlenebilir.

Onay kutuları, bir ya da daha fazla bağımsız seçenek belirlemenizi sağlar. Sizi tek seçenekle sınırlandıran seçenek düğmelerinden farklı olarak, onay kutuları aynı anda birden çok seçenek belirlemenizi sağlar.

Seçeneği belirlemek için boş bir onay kutusunu tıklatın

Onay kutularını kullanmak için:

• Seçeneği belirlemek ya da "etkinleştirmek" için boş bir kareyi tıklatın. Karenin içinde seçeneğin belirlendiğini gösteren bir onay işareti görünür.

• Seçeneği devre dışı bırakmak için, tıklatarak onay işaretini temizleyin (kaldırın).

• O anda seçilemeyen veya temizlenemeyen seçenekler gri renkte gösterilir.

Kaydırıcı, bir ayarı bir değer aralığında düzenlemenizi sağlar. Şöyle görünür:

Kaydırıcı hareket ettirildiğinde işaretçi hızı değişir

Çubuk üzerinde bulunan bir kaydırıcı o anda seçili olan değeri gösterir Yukarıdaki örnekte, kaydırıcı Yavaş ve Hızlı arasında orta işaretçi hızını belirtecek şekilde ortada konumlandırılmıştır.

Kaydırıcıyı kullanmak için, kaydırıcıyı istediğiniz değere doğru sürükleyin.

Metin kutusu bir arama terimi ya da parola gibi bilgileri yazmanızı sağlar. Aşağıdaki resimde, metin kutusu içeren bir iletişim kutusu gösterilmektedir. Metin kutusuna "ayı" yazdık.

İletişim kutusunda metin kutusu örneği

İmleç olarak adlandırılan yanıp sönen dikey çizgi, yazdığınız metnin görüneceği yeri gösterir. Örneğin, imleci "ayı" sözcüğündeki "ı" harfinden sonra görebilirsiniz. İmleci, yeni konumu tıklatarak kolayca hareket ettirebilirsiniz. Örneğin, "ayı" sözcüğünden önce bir sözcük eklemek için, "b" harfinin önünü tıklatarak imleci taşıyabilirsiniz.

Metin kutusunda bir imleç görmüyorsanız, metin kutusu giriş yapmanız için hazır değildir. Önce kutuyu tıklatarak yazmaya başlayın.

Parola girmeniz gereken metin kutularında, ekranınıza başka biri bakıyorsa görememesi için genellikle yazarken parolanız gizlenir.

Parola metin kutuları genellikle parolayı gizler

Açılan listeler menülere benzer. Ancak, bir komutu tıklatmak yerine bir seçenek belirlersiniz. Açılan liste kapatıldığında, yalnızca o anda seçili olan seçeneği gösterir. Aşağıda gösterildiği gibi, diğer kullanılabilir seçenekler siz denetimi tıklatana kadar gizlenirler:

Kapalı (solda) ve açık (sağda) açılan liste gösterilmekte

Açılan listeyi açmak için tıklatın. Listeden bir seçenek belirlemek için seçeneği tıklatın.

Liste kutusu'nda, belirleyebileceğiniz seçeneklerin bir listesi gösterilir. Açılan listeden farklı olarak, seçeneklerin bir bölümü veya tümü listeyi açmadan görülebilir.

Liste kutusu

Listeden bir seçenek belirlemek için tıklatın. İstediğiniz seçenek görünmüyorsa, listeyi yukarı veya aşağı kaydırmak için kaydırma çubuğunu kullanın. Liste kutusunun üzerinde bir metin kutusu varsa, seçeneğin adını veya değerini de yazabilirsiniz.

Bazı iletişim kutularında seçenekler iki veya daha fazla sekme'ye bölünür. Aynı anda yalnızca bir sekme ya da seçenek kümesi görüntülenebilir.

Sekmeler

Seçili olan sekme, diğer sekmelerin önünde görüntülenir. Farklı bir sekmeye geçmek için, sekmeyi tıklatın.